[Bordspel] The Manhattan Project

Special | 30-03-2012 -

Iedere zichzelf respecterende bordspelfanaat houdt wel van een spelletje waarbij je eens je hersenen moet gebruiken. Games dus waarbij de geluksfactor te verwaarlozen is, en strategie en tactiek verplichte kost zijn. Een belangrijke exponent van dat genre spellen zijn de worker-placement games, waarvan Agricola, Caylus en Stone Age gevestigde waarden zijn. Win je ooit één van deze spellen, dan mag je daar al eens mee uitpakken... Kan een spel met een licht ontplofbare titel als The Manhattan Project, dat qua genre in dezelfde vijver vist, zijn plaats opeisen tussen deze grote drie?

De Verenigde Staten van Amerika, aan de vooravond van de Koude Oorlog. Ergens in een woestijn zijn verschillende groepjes geleerden met bommen aan het spelen. Competitief als geleerden zijn, besluiten ze er een wedstrijd van te maken: wie kan in zijn basis de grootste bom maken?

Dit is natuurlijk niet helemaal historisch correct wat het Manhattanproject betreft, maar de rest van het spel is dat wel. Geleerden en ingenieurs werken aan een hels tempo om zoveel mogelijk fondsen en grondstoffen te verzamelen en hiermee de meest afschrikwekkende massavernietigingswapens ter wereld te maken. Uiteraard gaat alles niet vanzelf: bombardementen op je werkplaatsen blijken meer regel dan uitzondering en je fabrieken zijn dan nog eens vergeven van de spionnen!

De meeste mensen kennen worker-placement games wel. Je hebt een beperkt aantal pionnen (workers) die je op vakken op het spelbord kan plaatsen om bepaalde acties uit te voeren. Als er al een pion van iemand anders staat, kan je die actie meestal niet kiezen. In Agricola plaats je bijvoorbeeld boeren op akkers, bak je brood en hoed je schapen. Fundamenteel werken al deze spellen volgens hetzelfde principe en The Manhattan Project is hierop geen uitzondering. In plaats van boeren en schapenkwekers werk je met ingenieurs en wetenschappers. Hout, erts, wol en steen zijn niet de grondstoffen van dienst, maar wel geld, yellowcake, uranium en plutonium. Tenslotte bouw je niet een economie of een middeleeuwse stad, maar de grootste en gemeenste bom mogelijk!

Gelukkig zijn er ook verschillen: waar je bij andere titels je werklui plaatst en verplaatst naar believen, gelden er bij The Manhattan Project ander regels. Ten eerste begin met slechts vier werkmannen en zal je dus extra, gespecialiseerde, werkkrachten moeten bijverdienen. Elke werkkracht die je trouwens op het bord plaatst, moet daar blijven liggen - wat er dus voor zorgt dat je, wanneer je door je werkvolk heen bent, een hele ronde moet opofferen om iedereen terug te verzamelen. Dit houdt in dat je dus bepaalde acties kan blokkeren, maar ook dat je soms werkplaatsen - verplicht - weer vrij moet maken.

Je kan je werklui op verschillende manieren aan het werk zetten. Je hebt hebt de werkplaatsen op het centrale bord die je kan gebruiken, maar je kan ook gebouwen kopen om een persoonlijk onderzoekscentrum op te richten. In al die gebouwen kan je de basis leggen voor je bommen. Je verdient er geld, bouwt universiteiten om wetenschappers op te leiden of graaft yellowcake (een soort erts) op. Dit laatste kan je in reactoren en verrijkingsinstallaties dan weer omzetten in plutonium en uranium, de brandstof die je nodig hebt om je bommen te kunnen bouwen. Er zijn ook nog enkele andere acties: je kan je fabrieken ook gebruiken om vliegtuigen te bouwen, waarmee je andermans gebouwen in puin kan leggen en je kan ook dankzij spionage jouw werkvolk in je tegenspelers hun fabrieken aan het werk zetten, zodat jij met de opbrengst kunt gaan lopen. Ten slotte kan je nog technische plannen voor de bommen ontwikkelen, zodat je ze, met genoeg brandstof en het juiste werkvolk, ook effectief kan bouwen. Plutoniumbommen zijn goedkoop maar leveren pas veel overwinningspunten op nadat je er één hebt opgeofferd voor een test, en uraniumbommen leveren dan weer onmiddellijk veel overwinningspunten op, maar zijn veel duurder om te bouwen. De eerste speler die een vooraf bepaald aantal overwinningspunten (afhankelijk van het aantal spelers) behaalt, wint het spel.

Tot hiertoe zou je kunnen spreken van een zoveelste kloon van Agricola, maar dit spel biedt meer. Veel worker-placement games lijden immers aan het syndroom van solo-multiplayer, wat gewoon betekent dat ieder zijn eigen ding doet, zonder dat het nodig is dat je let op wat de ander aan het uitspoken is. Met andere woorden: er is nogal weinig interactie. Niets van dit alles bij The Manhattan Project, waar conflict één van de sleutelwoorden is. Er zijn immers zoveel verschillende manieren om de tegenstand dwars te zitten dat je vaak twijfelt over hoe je ze het best kan saboteren. Stuur je je spionnen uit om je tegenspelers fabrieken te bezetten en te plunderen of laat je gewoon je bombers het hele zaakje platgooien? Of blokkeer je gewoon een aantal belangrijke plekken op het spelbord, zodat de anderen er geen gebruik van kunnen maken? 

Het spel kan zich dus voldoende onderscheiden op het gebied van gameplay, maar doet dat nog meer op grafisch en thematisch vlak. Zelden een spel gezien dat dat zo origineel, duidelijk en gewoon goed uit de hoek komt. Van het spelbord dat meer weg heeft van een wanordelijke bureau tot het materiaal: de kartonnen onderdelen zijn zo dik dat ze wel eens een nucleaire aanval zouden kunnen weerstaan. Alles aan het spel schreeuwt "Speel mij!", en dat is nog eens de moeite waard ook.

Conclusie